Þegar metið er um styrk eldri einstaklinga er viðmiðun að mæla gripstyrk og fótastyrk til að gefa vísbendingar. En rannsóknir benda til þess að við séum mögulega stundum að mæla rangan hlut eða að minnsta kosti ekki þann mikilvægasta. Það sem virðist spá betur fyrir um virkni og fallhættu er ekki hversu mikinn kraft einstaklingur getur framleitt, heldur hversu hratt hann getur framleitt hann og eru margar nýlegar rannsóknir sem hafa sýnt fram á þetta.
Styrkur samanborið við kraft. Þessum tveimur hugtökum er oft ruglað saman, svo það er þess virði aðð skilgreina þetta aðeins.
Styrkur er hámarkskraftur sem vöðvi eða vöðvahópur getur framleitt, óháð tíma. Hversu þungt þú getur lyft, þótt það taki þrjár sekúndur. En kraftur segir til um hversu mikinn kraft þú getur framleitt á tilteknum tíma.
Dæmi: Tveir einstaklingar geta báðir staðið upp úr lágum stól. Sá fyrri gerir það á einni sekúndu. Sá seinni tekur þrjár sekúndur og þarf að ná sér upp á „ferðinni“. Hámarksstyrkur þeirra gæti verið nánast sá sami. Krafturinn er hins vegar allt annar. Þess vegna skiptir kraftur, ekki bara eintömur styrkur miklu máli.
Af hverju kraftur tapast hraðar en styrkur? Þetta tengist beint því sem gerist í hreyfieiningum með hækkandi aldri. Aldurstengd vöðvarýrnun tap leggst einna helst á hröðu (type two muscle fibers) vöðvaþræðina. Stóru hreyfitaugafrumurnar sem stjórna þeim eru viðkvæmari fyrir hrörnun, og þær einingar eru sjaldan virkjaðar í daglegu lífi kyrrsetufólks.
Það eru einmitt hröðu þræðirnir sem framleiða kraft hraðar, skerðist þessi þáttur í kraft og styrktarjöfnuninni meira þá hefur það óhjákvæmileg áhrif á jafnvægi og stöðugleika. Til viðbótar koma taugafræðilegir þættir: minnkuð tíðni taugaboða við hámarksátak, hægari virkjun hreyfieininga, og lengri viðbragðstími milli skynjunar og hreyfingar.
Hvað þýðir þetta sem nokkurskonar atburðarrás:
Fóturinn flækist í hlut eða háum þröskuldi. Líkaminn byrjar að falla fram. Til að ná jafnvægi þarf einstaklingurinn að framkvæma nokkra hluti á broti úr sekúndu: skynja stöðutapið, senda taugaboð, framleiða nægan kraft í vöðvum, hrygg, mjöm til að stíga með líkamann upp og stöðva fallið, allt innan glugga sem er oft mældur í tímamælieiningum sem telja við innan sekúndu.
Það sem ræður hvort þetta tekst er ekki endilega hversu þungt viðkomandi getur lyft í fótapressu. Það er hversu hratt hann getur framleitt kraftinn. Þess vegna spá kraftmælingar almennt betur fyrir um virkni og fallhættu en hreinar styrktarmælingar. Sömuleiðis eru virkniprófanir sem innihalda tímaþætti, að standa upp úr stól tiltekið oft á tíma, eða ganghraði stundum betri forspárþáttur en bara styrktarmælingar einar og sér.
Hvað rannsóknirnar sýna
Ganghraði, sem er í raun óbein mæling á kraftgetu í neðri útlimum, er einn sterkasti einstaki forspárþáttur fyrir framtíðar virkniskerðingu og líkamlega heilsufarsútkomu hjá eldra fólki og fólki með líkamlega fötlun. Hann hefur stundum verið kallaður sjötta lífsmarkið vegna forspárgildis síns. Virkniþjálfun sem beinist markvisst að krafti er nauðsynlegur þáttur í styrktarplani þessa hóps.
Þó verður að taka fram að styrkur og kraftur eru náskyld hugtök. Það er ekki hægt að hafa mikinn kraft án grunnstyrks. Þetta snýst ekki um að velja annað hvort, heldur um að styrkur einn og sér er ófullnægjandi markmið sérstaklega þegar kemur að þessum tiltekna hóp.
Kraftur er ekki eina svarið við fallhættu. Það væri mikil einföldun.
Fall er fjölþátta fyrirbæri. Til viðbótar við kraftgetu koma jafnvægisstjórnun, proprioception, sjón, lyfjanotkun sem getur valdið svima eða slævingu, og umhverfisþættir eins og lýsing og lausar mottur eða hálka t.a.m.
